ҚазАҚ Колумбияда өткен IFRRO Дүниежүзілік конгресі мен Бас ассамблеясына қатысты

ҚазАҚ Колумбияда өткен IFRRO Дүниежүзілік конгресі мен Бас ассамблеясына қатысты 2026 жылғы 26–29 қазанда Богота қаласында (Колумбия) Шығармаларды жаңғырту құқықтары жөніндегі ұйымдардың халықаралық федерациясының (IFRRO) Дүниежүзілік конгресі мен Бас ассамблеясы өтті. Оған «Қазақстан авторлар қоғамы» РҚБ (ҚазАҚ) қатысты. Ауқымды халықаралық іс-шараға әлемнің 44 елінен 68 ұйымның атынан 150-ден астам қатысушы жиналды. Конгресс Grand Hyatt Bogotá қонақүйінде өтті. Оны ұйымдастыруға Колумбияның Репрографиялық және цифрлық құқықтар орталығы (CDR) қолдау көрсетті. Кездесудің басты тақырыбы: «Шекарадан тыс: жасанды интеллект дәуірінде құқықтарды ұлттық деңгейде қорғау мен жаһандық қамту арасындағы теңгерім». Конгресс мына мәселелерді талқылауға арналған маңызды халықаралық алаң болды: авторлық құқық саласындағы заманауи сын-қатерлер; цифрлық технологиялардың дамуы; құқықтарды ұжымдық басқару; авторлардың, баспагерлердің және басқа да құқық иеленушілердің экономикалық мүдделерін қорғау. Халықаралық ынтымақтастық және жетекші сарапшылардың қатысуы Конгресс жұмысына Зияткерлік меншіктің дүниежүзілік ұйымының (ЗМДҰ) өкілдері қатысты. Сонымен қатар авторлық құқық жөніндегі ұлттық ведомстволардың, халықаралық ұйымдардың өкілдері және зияткерлік меншік саласының жетекші сарапшылары келді. Құрметті қатысушылар: ЗМДҰ Бас директоры Дарен Танг (қатысушыларға бейнеүндеу арқылы жүгінді); Колумбияның Авторлық құқық жөніндегі ұлттық басқармасының директоры доктор Эдвинг Роблес; Африканың өңірлік зияткерлік меншік ұйымының (ARIPO) өкілдері; Латын Америкасы мен Кариб бассейнінде кітап саласын дамытуға жәрдемдесу өңірлік орталығының (CERLALC) өкілдері; басқа да халықаралық мамандар. Жасанды интеллектіні оқытуда авторлық құқық объектілерін пайдалану мәселесіне ерекше назар аударылды. Пенсильвания штаттық университетінің Дикинсон заң мектебінің профессоры Дэрил Лим осы тақырып бойынша сараптамалық көзқарасын ұсынды. Ол жасанды интеллект жүйелерін оқыту барысында авторлық құқықты бұзудың жасырын тәуекелдеріне тоқталды. Жасанды интеллект және авторлық құқықтың болашағы Конгрестің басты тақырыптарының бірі жасанды интеллектінің шығармашылық индустрияларға және зияткерлік меншікті қорғау жүйесіне ықпалы болды. IFRRO Заң форумында «Жасанды интеллектінің мәтіндік және бейнелеу шығармаларына құқықтық, саяси және нарықтық ықпалы» атты халықаралық зерттеу таныстырылды. Оны IFRRO профессор Элеонора Розатимен бірлесіп дайындады. Зерттеу авторлық құқықпен қорғалатын шығармаларды жасанды интеллект жүйелерінде пайдаланудың салдарын қарастырады. Атап айтқанда, құқық иеленушілердің келісімі, әділ сыйақы, шығармаларды пайдаланудың ашықтығы және шығармашылық индустрияларға келетін экономикалық залал мәселелері зерттелген. Сондай-ақ зерттеуде арнайы құқықтық тетіктерді қалыптастыру қажеттігі қарастырылады. Мұндай тетіктер технологиялық даму мен авторлардың зияткерлік құқықтарын қорғау арасындағы теңгерімді қамтамасыз етуі тиіс. IFRRO-ның стратегиялық дамуы Бас ассамблеяда IFRRO 2024–2026 жылдардағы қызмет нәтижелері туралы есебін ұсынды. Есепте ұйымның 2023 жылғы 1 шілдеден 2026 жылғы 30 маусымға дейінгі кезеңдегі жетістіктері стратегиялық дамудың алты негізгі бағыты бойынша көрсетілген. Бұдан бөлек, федерация жаңа логотипі мен брендті позициялаудың жаңартылған стратегиясын таныстырды. Олар IFRRO-ның кеңейіп келе жатқан халықаралық қатысуын және мүше ұйымдарының алуан түрлілігін көрсетуге арналған. ҚазАҚ қатысуының Қазақстан үшін маңызы ҚазАҚ 2023 жылдан бері IFRRO мүшесі. Қоғам халықаралық кәсіби қоғамдастықтың жұмысына белсенді қатысуды жалғастырып келеді. Авторлық құқықты қорғау және ұжымдық басқаруды дамыту мәселелеріне арналған алаңдарда Қазақстанның атынан өкілдік етеді. Мұндай іс-шараларға қатысу мынаған ықпал етеді: халықаралық байланыстарды нығайту; кәсіби тәжірибе алмасу; құқықтарды басқарудың заманауи тетіктерін зерделеу; шетелдік ұйымдармен ынтымақтастықты дамыту. Цифрландыру жағдайында Қазақстан үшін халықаралық тәсілдердің маңызы ерекше. Бұл әсіресе шығармаларды пайдаланудың ашықтығына, авторлық сыйақыны әділ бөлуге және құқық иеленушілердің мүдделерін қорғауға қатысты. ҚазАҚ авторлық құқықтарды ұжымдық басқарудың тиімді әрі тәуелсіз жүйесін дамытуды дәйекті түрде жақтайды. Мұндай жүйе халықаралық стандарттарға сай келуі және қазақстандық та, шетелдік те құқық иеленушілердің мүдделерін тиісінше қорғауы керек. ҚазАҚ-тың IFRRO Дүниежүзілік конгресіне қатысуы Қоғамның мына мақсаттарға адалдығын растайды: халықаралық ынтымақтастық; авторлық құқықты нығайту; Қазақстан Республикасында зияткерлік меншікті қорғаудың заманауи жүйесін дамыту. Толығырақ: IFRRO-ның 2026 жылғы Дүниежүзілік конгресі мен Бас ассамблеясы туралы ресми жарияланымы